نکات اساسی در جیره غذایی مرغ بومی تخمگذار|نگهداری مرغ بومی تخم گذاراريا منتخب|جوجه بوقلمون|جوجه شترمرغ| جوجه مرغ بومي
غذاي کامل در رشد و تولیـد تخـم مـرغ نقـش بسـیار مهمـی ایفـا مـی کنـد. غـذاي کامـل عبـارت اسـت از آب - قندها و چربیها جهت تولیـد انـرژي مـورد نیـاز – پـروتئین - ویتـامین هـاي مـورد نیـاز و مـواد معـدنی کـه بـدن بدانها احتیاج دارد. انرژي تولیدي در بدن باید بیشـتر از سـوختن قنـدها و چربـی هـا حاصـل شـود ، کـه در جیـرة غذائی مرغان از ذرت و گندم و چربیهاي خوراکی که مرغـداران بـه جیـره اضـافه مـی کننـد ، بدسـت مـی آیـد. در اینجا نکتۀ بسیار مهمی که مطـرح اسـت آن اسـت کـه اگـر از گنـدم در جیـرة غـذائی مرغـان اسـتفاده مـی شـود حتماً از مولتیآنزیمها جهت هضم گندم استفاده شود. منبع اصلی پروتئین دان سویا مـی باشـد ، مقـدار ي نیـز از طریـق گنـدم تـأمین مـی شـود ، پـروتئین ذرت کمتـر از پروتئین موجود در گندم است. ساختمان پـروتئین از اسـیدهاي آمینـه تشـکیل شـده اسـت کـه دو عـدد از ایـن اسـیدهاي آمینـه را مرغـداران بخوبی میشناسند که عبارتند از متیونین و دیگري لیزین میباشـد البتـه تعـداد اسـید آمینـه هـا کـه بـدن بـدانها نیاز دارد حدود 25 عدد میباشد که میزان هر کدام در جیره بایـد کـاملاً محاسـبه و بـر اسـاس نیـاز مرغـان باشـد. لذا زمانی که باید متیونین و لیزین به جیـره اضـافه شـود ابتـدا بایـد متیـونین و لیـزین موجـود در مـواد اولیـه دان را محاسبه کرده و کمبود آنرا برحسب نیاز مرغان بـه جیـره اضـافه نمـود بنـابراین بـدون محاسـبه نبایـد متیـونین و لیزین را اضافه نمود چرا که زیادي و یا کمی آن اثرات سـوئی از خـود بجـاي خواهـد گـذارد. اسـامی دیگـر اسـید آمینهاي که در جیره مطرح میباشد و باید متناسب بـا نیـاز مرغـان محاسـبه و تنظـیم گـردد ، عبارتنـد از آرژنـین ، گلایسین+ سرین(این دو بـا هـم بایـد محاسـبه شـود.) ، هیسـتیدین ، ایزولوسـین، لوسـین، سیسـتین(متیونین بـه سیســتین تبــدیل میشــود لــذا بایــد متیــونین و سیســتین بــاهم محاســبه گــردد.) ، فنیــل آلانــین، فنیلآلانین+تیروزین (جمـع ایـن دو نیـز بـا هـم بایـد محاسـبه شـود.) ، پـرولین، ترئـونین، تریپتوفـان و والـین و غیره. البته همانگونه که بیان گردید تعداد آنها 25 عدد میباشد. حتی در مورد ویتامینها و مواد معدنی این امر نیز صادق است که حتمـاً بـا محاسـبه و بـر اسـاس نیـاز مرغـان ایـن مواد اضافه گـردد. بطـور مثـال در مـورد کلسـیم و یـا فسـفر ابتـدا کلسـیم و فسـفر موجـود در مـواد اولیـه دان محاسبه شود سپس کمبود آنها را برحسـب نیـاز مرغـان از طریـق صـدف و یـا فسـفات کلسـیم تـأمین نمـود ، والا هرگز بطور تخمین و یا حدس نباید افزودنیها را اضافه نمود. بنابراین تمام مواد و خصوصیات فرمول دان باید متناسب با نیـاز مرغـان در هـر سـنّی از سـنّ مرغـان باشـد. و اگـر در جیره چیـزي کـم و یـا اضـافه باشـد مشـکلاتی را در رشـد و تولیـد و سـلا متی مرغـان از خـود بجـاي خواهـد گذاشت. بطور مثال چربیهـائی کـه در قسـمت هـاي مختلـف لاشـه گوشـت مرغـان انباشـته شـده اسـت و باعـث پایین آمدن کیفیت لاشه میشود، دلیل بر تنظیم نبودن جیره غذائی میباشد. از موارد دیگريکه در تنظیم جیرة غذائی بسیار مهـم مـی باشـد نسـبت انـرژي جیـر ه بـه پـروتئین دان در سـنین مختلف است، لذا در هر سنّی این نسبت باید کاملاً تنظیم باشـد در غیـر ایـن صـورت اثـرات سـوئی از خـود بجـاي خواهد گذاشت. نکتهاي دیگر در مورد جیره آن است که جیرهاي ممکن اسـت غلـیظ و یـا رقیـق باشـد بـدین معنـی کـه چـه بسـا میزان انرژي و پروتئین بالا و یا حتی میزان آنها پـایین باشـد. ولـی نسـبت انـرژي بـه پـروتئین بایـد کـاملاً نسـبت ثابتی و متناسب با سنّ خاصی از گلّه باشد. در جیرة اول که به جیرة آغازین معروف است و از صفر تا 42 روزگی میباشد، حداقل پروتئین 20 درصد و میزان انرژي حدود 2970 کیلوکالري در هرکیلوگرم دان است که نسبت انرژي به پروتئین حدود 148/5 میباشد. جیرة دوم که جیرة رشد نامیده میشود و از 43 الی 63 روزگی است، پروتئین آن حدود 18 درصد و انرژي در حدود 3025 کیلوکالري در هرکیلوگرم دان در نظر گرفته که نسبت آنها 168 میباشد. جیرة سوم که به جیرة تکاملی گفته میشود، و از 64 الی 112 روزگی بوده که، میزان پروتئین آن حدود 16درصـد و انرژي دان در حدود 3080 کیلوکالري در هر کیلوگرم دان میباشد. که نسبت انرژي به پروتئین در حدود 192/5 است. جیرة چهارم که جیرة مربوط به 5 درصد تولید تخممرغ میباشد، و از 113 روزگی آغاز میشود، میزان پـروتئین آن در حدود 15/5 درصد و انرژي آن حدود 3040 کیلوکالري در هر کیلوگرم دان است. که نسـبت انـرژي بـه پـروتئین در حدود 196 میباشد. و بالاخره جیرة تولید که از بعد از 5 درصد تولید تخممرغ شروع میشود، پروتئین آن حدود 17/5 درصد و انرژي آن در حدود 2942 کیلوکالري در هر کیلوگرم دان است که نسبت انرژي به پروتئین آن حدود 168 میباشد. بنابراین در تنظیم جیره اگر میزان انرژي یا پروتئین بالا یا پایین رفت به همان نسبت انرژي یا پـروتئین و یـا سـایر مشخصات جیره باید بالا یا پایین برود. که جهت تنظیم مشخصات جیره در هر سن از نسبت انرژي به پروتئین اسـتفاده میشود. لذا اگر جیرهاي غلیظ باشد و میزان انرژي و پروتئین آن بالا باشد،مقدار مصرف آن توسط باید کم شـده و اگـر جیره رقیق باشد نسبت به رقیق بودن آن میزان مصرف توسط مرغان باید بالا رود، بطوریکه در مصرف دان غلـیظ و یـا رقیق به یک میزان مواد غذائی به بدن برسد. بهرحال دان و جیرهاي کامل است که از نظر انرژي، پروتئین، ویتامینها و مواد معدنی نیازهاي مرغ را کـاملاً تـأمین نماید و حتی مادة غذائی اضافی به بدن وارد نشود، چون همانگونه که کمبـود آن مشـکل سـاز اسـت ، اضـافی آن نیـز اشکالات تغذیهاي بهمراه خوهد داشت. درشتی دان امروزه با دستگاههائی که تهیه شده است دان را از شکل آردي بصورت دانههاي درشتی که درشتی نیـز آن قابـل تنظیم میباشد و به دان پلت معروف است، در میآورند. و بعبارت دیگر دستگاههاي فوق ذرات آرد شدة دان را بـه یکدیگر چسبانده و به اندازههائی که مورد نظر میباشد در میآورد. و اما محاسن آن: ضریب تبدیل پایینتر میآید. دان یکنواخت بوده در نتیجه گلّه نیز از نظر چثه و وزن یکنواخت میشود. در شکل آردي بودن دان، مرغان مواد اولیه را انتخاب و جدا کرده و میخورند، در نتیجه باعث سوء تغذیه میشود، در صورتی که در شکل پلت نمیتوانند چنین عمل نمایند. ریخت و پاش دان کمتر میشود.
قالب وردپرس